Een silo met explosiegevaar vraagt om een andere vorm van drukontlasting dan een procesleiding waarin de druk te hoog kan oplopen. Toch krijg ik regelmatig de vraag: heb ik een explosiepaneel of een breekplaat nodig? Het korte antwoord: kijk eerst welk risico je wilt beheersen, hoeveel druk er kan ontstaan en waar het medium na opening naartoe kan.
Beide voorzieningen creëren bij een vooraf bepaalde druk een opening. Daarmee voorkomen ze dat de druk in een installatie onbeheerst blijft stijgen. Maar een explosiepaneel en een breekplaat zijn ontworpen voor verschillende situaties.
Wanneer kies je een explosiepaneel?
Een explosiepaneel komt vooral in beeld bij stof- of gasexplosiegevaar in een grote, relatief lagedrukbehuizing. Denk aan een silo, filterinstallatie, tank of afzuigsysteem. Bij een explosie kan de druk daar razendsnel stijgen. Het paneel opent dan een berekende ontlastingsopening, zodat de druk wordt beperkt.
De benodigde opening hangt onder meer af van het volume en de sterkte van de behuizing, de eigenschappen van het stof of gas en de snelheid waarmee de druk stijgt. Je kunt dus niet simpelweg een paneel kiezen op basis van de afmetingen van de silo. Ook de plaatsing is belangrijk: bij opening kunnen hete gassen, vlammen en materiaal vrijkomen. De ontlasting moet naar een veilige locatie worden geleid.
Voorbeeld: in een filterinstallatie waarin brandbaar stof aanwezig kan zijn, wil je bij een explosie voorkomen dat de behuizing bezwijkt. Dan onderzoek je of een berekend explosieontlastingssysteem met een explosiepaneel geschikt is.
Een explosiepaneel en een breekplaat zijn ontworpen voor verschillende situaties.
Wanneer kies je een breekplaat?
Een breekplaat gebruik je vaak om een leiding, drukvat of ander procesonderdeel te beschermen tegen te hoge of te lage druk. De plaat opent bij een gespecificeerde druk en laat het medium via een daarvoor ontworpen route ontsnappen. Er zijn verschillende uitvoeringen voor onder meer gassen, vloeistoffen, corrosieve media en hygiënische processen.
Een breekplaat kan ook vóór of naast een veiligheidsklep worden toegepast. Welke opstelling geschikt is, hangt af van het proces en het doel van de beveiliging. Anders dan een veiligheidsklep sluit een geopende breekplaat niet opnieuw: na activering moet je haar vervangen.
Voorbeeld: loopt de druk in een gesloten procesleiding door een storing mogelijk hoger op dan de leiding mag verdragen? Dan kan een breekplaat een passende beveiliging zijn, mits breekdruk, capaciteit en afvoerroute op dat scenario zijn berekend.
Kun je een breekplaat gebruiken als explosiepaneel?
Dat is geen keuze die je alleen op basis van de openingsdruk kunt maken. Bij een explosie telt ook hoe snel de druk stijgt en hoe groot de benodigde ontlastingsopening is. Een breekplaat die geschikt is voor normale procesoverdruk, biedt daarmee niet automatisch voldoende bescherming tegen een stof- of gasexplosie. Omgekeerd is een explosiepaneel op een silo geen vanzelfsprekende oplossing voor overdruk in een procesleiding.
Welke gegevens heb je nodig om te kiezen?
Begin met deze vragen:
- Wat is het mogelijke scenario: procesoverdruk, vacuüm of een stof- of gasexplosie?
- Wat zijn de normale bedrijfsdruk, de maximaal toelaatbare druk en de mogelijke drukstijging?
- Om welk medium gaat het, en wat zijn de temperatuur en andere procescondities?
- Hoe groot is de installatie en welke ontlastingscapaciteit is nodig?
- Waar komen gas, vloeistof, stof en eventueel vlammen terecht als de beveiliging opent?
- Welke gevolgen heeft activering voor stilstand, inspectie en vervanging?
Mijn advies is om bij de keuze het volledige scenario te laten berekenen, inclusief de afvoer van wat vrijkomt. Zo bepaal je of een explosiepaneel, een breekplaat of een andere beveiligingsoplossing past bij jouw proces.
